«انسان» و «جهان» به مثابه فلسفه آفرینش از دیدگاه فارابی و طباطبایی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه مفید

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد فلسفه دین

چکیده

یکی از موضوعاتی که بسیار به آن توجه شده، فلسفۀ آفرینش به معنای علّت وجودی و اصلی آفرینش عالَم است. این مقاله فلسفۀ آفرینش را از دیدگاه فلسفی می‌کاود. برای دست‌یابی به این هدف، نگرش دو تن از فیلسوفان برجسته، طباطبایی و فارابی، به‌دقت بررسی و تبیین می‌شود. فلسفۀ آفرینش در این مقاله با توجه به «انسان» و «جهان» بررسی می‌شود و موضوعاتی همچون فعل خداوند در خلق عالَم، واجب‌الوجود به عنوان غایت آفرینش، سعادت غایی انسان، رابطه سعادت انسان و فلسفۀ آفرینش، و غایت جهان مادی را در بر می‌گیرد. در نهایت، ضمن مقایسه نگاه دقیق این دو فیلسوف، اشتراکات و اختلافات آنها را نشان می‌دهیم. سازمان‌وارۀ دیدگاه‌های فارابی به عنوان فیلسوفی مشایی و نهادسازی طباطبایی در فلسفۀ صدرایی در موضوع فلسفۀ آفرینش دور از انتظار نیست. کمااینکه نظر این دو فیلسوف، بدون در نظر گرفتن اختلاف در روش و خط سیر مباحث، به یکدیگر نزدیک است و نتیجه یکسانی دارد.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم.

ابن سینا، حسین بن عبداللّه (1338). الاشارات والتنبیهات، تهران: مطبعة الحیدری.

توسی، نصیرالدین (1433). تجرید الاعتقاد، تحقیق و تصحیح: حسن حسن‌زاده آملی، قم: انتشارات جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.

حسن‌زاده آملی، حسن (1375). نصوص الحکم بر فصوص الحکم، تهران: مرکز نشر فرهنگی رجاء.

خسروشاهی، سید هادی (1388). بررسی‌های اسلامی، قم: بوستان کتاب، چاپ دوم.

شیرازی، محمد بن ابراهیم (1981). الاسفار الاربعة، بیروت: دار احیاء التراث العربی، الطبعة الثالثة.

طباطبایی، سید محمدحسین (1353). قرآن در اسلام، تهران: دار الکتب الاسلامیة، چاپ دوم.

طباطبایی، سید محمدحسین (1378). شیعه در اسلام، قم: دفتر انتشارات اسلامی، چاپ سیزدهم.

طباطبایی، سید محمدحسین (1381). طریق عرفان؛ ترجمه و شرح رسالة الولایة، ترجمه: صادق حسن‌زاده، مقدمه و تقریظ: حسن حسن‌زاده آملی، قم: بخشایش.

طباطبایی، سید محمدحسین (1386). نهایة الحکمة، تصحیح: غلام‌رضا فیاضی، قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.

طباطبایی، سید محمدحسین (1387). اصول فلسفه و روش رئالیسم، قم: بوستان کتاب، چاپ دوم.

طباطبایی، سید محمدحسین (1391). تفسیر المیزان، قم: مطبوعات اسماعیلیان.

فارابی، محمد بن محمد طرخان (1413). الاعمال الفلسفیة، تصحیح: جعفر آل یاسین، بیروت، دار المناهل.

فارابی، محمد بن محمد طرخان (1995). آراء اهل المدینة الفاضلة و مضاداتها، مقدمه و شرح: علی بوملحم، بیروت: مکتبة الهلال.

فارابی، محمد بن محمد طرخان (1996). السیاسة المدنیة، مقدمه و شرح: علی بوملحم، بیروت: مکتبة الهلال، الطبعة الاولی.