کتابنامه ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1. کتاب مقدس، انجمن پخش کتب مقدسه.
2. ترجمه تفسیرى کتاب مقدس.
3. آشتیانى، جلال الدین، تحقیقى در دین یهود، نشر نگارش، 1368.
4. توفیقى، حسین، نگاهى به ادیان زنده جهان، مرکز مدیریت حوزه هاى علمیه خواهران، 1377.
5. ساموئل، شولتز، عهد عتیق سخن مى گوید، ترجمه مهرداد فاتحى، شوراى کلیساهاى جماعت ربانى، آموزشگاه کتاب مقدس.
6. سى. تنى، مریل، معرفى عهد جدید، ترجمه ط. میکائیلیان، انتشارات حیات ابدى، 1362.
7. فیلسون، فلوید، کلید عهد جدید، ترجمه مسعود رجب نیا، انتشارات نورجهان، 1333.
8. میشل، توماس، کلام مسیحى، ترجمه حسین توفیقى، مرکز مطالعات و تحقیقات ادیان و مذاهب، 1377.
[1]. مسیحیان با اینکه زمان عهد قدیم و شریعت را با آمدن مسیح پایان یافته مى دانند، ولى کتاب عهد قدیم را معتبر و مقدس مى شمارند و از نکات دیگرى که در این کتاب آمده استفاده مى کنند. در حقیقت، برخورد مسیحیان با احکام موجود در عهد قدیم، مانند برخوردى است که در اسلام با احکام نسخ شده مى شود.
[2]. دو زبان عبرى و کلدانى از زبانهاى سامى و هم خانواده با عربى اند.
[3]. ر.ک: بخش هشتم کتاب
THE CHIEF WORKS OF BENEDICT DE SPINOZA. ترجمه این بخش در شماره اول فصل نامه
هفت آسمان چاپ شده است.
[4]. به گفته عهد قدیم، خدا ده فرمان مهم را به حضرت موسى وحى کرده است تا وى آنها را به بنى اسرائیل ابلاغ کند. این دستورات که مشتمل بر اصول اعتقادى، احکام فقهى و امور اخلاقى است، در سفر خروج (باب بیستم) و سفر تثنیه (باب پنجم) به طور کامل آمده است.
[5]. سبط که جمع آن اسباط است، به معناى فرزندزاده و نواده است. در بنى اسرائیل دوازده طایفه وجود داشت، که هر یک به یکى از فرزندان یا نوادگان حضرت یعقوب منسوب بودند. از دوازده پسر حضرت یعقوب، فرزندان لاوى وظیفه کهانت قوم را بر عهده داشتند و در میان قوم بنى اسرائیل پراکنده بودند. گرچه اسباط بنى اسرائیل، همانند تعداد فرزندان یعقوب دوازده نفر هستند، اما سبط لاوى جزء این اسباط شمرده نمى شود. از طرفى نام یوسف، پسر دیگر یعقوب نیز بین اسباط نیست، اما دو سبط از دوازده سبط، به نام فرزندان اویند. بنابراین اسباط بنى اسرائیل، بدون احتساب سبط لاوى، دوازده تن هستند.
[6]. البته بین محققان در این باره که اناجیل موجود از چه منبعى استفاده کرده اند اختلاف است. براى مثال برخى از آنان یک منبع فرضى با علامت اختصارى Q (مخفف کلمه آلمانى Quelle) به معناى منبع را مطرح کنند و مى گویند برخى از اناجیل باید از این منبع استفاده کرده باشند.
