هفت آسمان

هفت آسمان

بررسی رُشد جمعیت اهل‌سنت ایران با تمرکز بر استان سیستان و بلوچستان .

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه مذاهب اسلامی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران
2 دانشجوی دکتری مذاهب اسلامی گرایش تقریب، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران
چکیده
در میان جمعیت مسلمان ایران، شیعیان دوازده‌امامی اکثریت را دارند و اهل‌سنت در اقلیت هستند. رشد طبیعی جمعیت ایران پس از یک دوره صعودی در دهه 60 شمسی، شیبی نزولی را دهه‌های 80 و 90 شمسی طی کرد. اما روند کاهشی رشد جمعیت کشور در تمام نقاط ایران یکسان نبود و بعضی از استان‌های سنی‌نشین همچون سیستان و بلوچستان در مقاطعی الگوی متفاوتی با رشد جمعیت کشور داشته‌اند. این موضوع احتمال تغییر نسبت جمعیتی شیعه و سنی را در ایران ایجاد می‌کند. بر این اساس، این مقاله به پرسش اصلی می‌پردازد که رشد جمعیت اهل‌سنت در مناطق مختلف ایران چگونه است؟ این مقاله با روش پژوهش کتابخانه‌ای و استفاده از داده‌های آماری، رشد جمعیت استان‌های اصلی سنی‌‌نشین کشور را بررسی می‌کند؛ همچنین رشد جمعیت استان سیستان و بلوچستان در جایگاه تنها استان متفاوت از الگوی کشوری تحلیل می‌نماید. نتایج نشان می‌دهد تنها در استان سیستان و بلوچستان به دلیل شرایط فرهنگی، توسعه‌یافتگی و قومیتی و مذهبی متفاوتی از کل کشور دارد، متغیرهای رشد جمعیتی آن با کل کشور متفاوت است. همچنین آمار جمعیتی اهل‌سنت و رشد جمعیت آنان در مجموع کشور به گونه‌ای است که تغییری در نسبت جمعیتی آنان در آینده نزدیک به وجود نمی‌آورد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

ابراهیم‌پور، محسن؛ و صفیه عبادی. (1393 هــ.ش). «تفاوت‌ها و ترجیحات نسلی در فرزندآوری (نظرها و نگرش‌ها): مطالعه موردی شهر ساری». نامه انجمن جمعیت‌شناسی ایران. دوره 8. ش 16. ص 55 - 78.
احمدی، وکیل؛ و همکاران. (1391 هـ.ش). «بررسی نقش ‌گذار جمعیتی در تغییرات جامعه شناختی خانواده». مطالعات اجتماعی - روان‌شناختی زنان. دوره 10. ش 1. ص 81 - 102.
اداره کل ثبت احوال استان آذربایجان غربی. (1399 هـ.ش). سالنامه آمارهای جمعیتی 1399. ارومیه: اداره کل ثبت احوال استان آذربایجان غربی.
اداره کل ثبت احوال استان سیستان و بلوچستان. (1400 هـ.ش). سالنامه آماری جمعیتی 1399. زاهدان: اداره کل ثبت احوال استان سیستان و بلوچستان.
اداره کل ثبت احوال استان کردستان. (1400 هـ.ش). سالنامه آمارهای جمعیتی استان کردستان. سنندج: اداره کل ثبت احوال استان کردستان.
اداره کل ثبت احوال استان کردستان. (1402 هـ.ش). سالنامه آمارهای جمعیتی استان کردستان. سنندج: اداره کل ثبت احوال استان کردستان.
اداره کل ثبت احوال استان کرمانشاه. (1400 هـ.ش). سالنامه آمارهای جمعیتی 1399 استان کرمانشاه. کرمانشاه: اداره کل ثبت احوال استان کرمانشاه.
اداره کل ثبت احوال استان گلستان. (1402 هـ.ش). سالنامه آمارهای جمعیتی 1401 استان گلستان. گرگان: اداره کل ثبت احوال استان گلستان.
اداره کل ثبت احوال استان هرمزگان. (1400 هـ.ش). سالنامه آمارهای جمعیتی استان هرمزگان 1399. بندرعباس: اداره کل ثبت احوال استان هرمزگان.
تقوی، نعمت‌الله. (1378 هـ.ش). مبانی جمعیت‌شناسی. چ 5. تبریز: جامعه‌پژوه و دانیال.
حسنی، محمدرضا؛ حمیده محمدزاده؛ و فاطمه محمدزاده. (1398 هـ.ش). «عوامل مؤثر بر تعداد ایده آل فرزندان در خانواده در استان سیستان و بلوچستان». مطالعات جمعیتی. دوره 5. ش 2 (پیاپی 10). ص 91 - 125.
زارع، بیژن. (1389 هـ.ش). جمعیت‌شناسی اقتصادی و اجتماعی. چ 4. تهران: سمت.
زنجانی، حبیب‌اله؛ و الهام فتحی. (۱۳۹۵ هـ.ش). جمعیت‌شناسی ایـران. تهران: پژوهشکدۀ آمار.
سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان سیستان و بلوچستان. (1401 هـ.ش). سالنامه آماری استان سیستان و بلوچستان1400. زاهدان: کتاب بلوچ.
سعیدی مدنی، سیدمحسن؛ و دیگران. (1395 هـ.ش). «تعیین‌کننده‌های رفتار باروری زنان گروه‌های مذهبی شیعه و اهل سنت». فرهنگی تربیتی زنان و خانواده. دوره 11. ش 36. ص 71 - 97.
سلطانی، عبدالظاهر. (1395 هـ.ش). اهل‌سنت ایران؛ فرصت‌ها و چالش‌ها. سنندج: آراس.
شرف‌الدین، سیدحسین؛ و اسماعیل چراغی کوتیانی. (1393 هـ.ش). «نقش فرهنگ و ساختارهای فرهنگی در تحولات جمعیتی». نشریه معرفت فرهنگی اجتماعی. دوره 6. ش 1. پیاپی 21.
طالب، مهدی؛ و محسن گودرزی. (1382 هـ.ش). «قومیت نابرابری آموزشی وتحولات جمعیتی». نامه علوم اجتماعی. دوره 1. ش 21. ص 113 - 142.
علی‌نقیان، شیوا؛ و بهروز روستاخیز. (1397 هـ.ش). «فهم پدیدارشناختی چندهمسری در میان بلوچ‌های ساکن شهرستان چابهار». پژوهش‌های انسان‌شناسی ایران (نامه علوم اجتماعی). دوره 8. ش 1. ص 95 - 117.
فتحی، الهام. (1395 هـ.ش). «نگاهی به وضعیت دین و جمعیت ایران در نیم‌قرن اخیر». مجله آمار. ش 21.
ــــــــــــــــ. (1399 هـ.ش). نگاهی به گذشته، حال و آینده جمعیت ایران. تهران: پژوهشکدۀ آمار.
فرمانیان، مهدی؛ و محمدحسین بهشتی. (1400 هـ.ش). مذاهب در ایران.‌ قم: نشر ادیان.
قنبرزهی، خدانظر؛‌ و عبدالحمید اسماعیل‌زهی. (1389 هـ.ش). محمود الفتاوی (فتاوای دارالعلوم زاهدان). زاهدان: صدیقی.
کاظمی‌پور، شهلا. (1383 هـ.ش). مبانی جمعیت‌شناسی. چ 2. تهران: مرکز مطالعات و پژوهش‌های جمعیتی آسیا و اقیانوسیه.
کلاهی، علی‌اصغر. (1398 هـ.ش). «سیاست جمعیتی جمهوری اسلامی ایران: مرحله خردورزی». سلامت اجتماعی. دوره 6. ش 2. ص 108 - 111.
مرکز آمار ایران. (1397 هـ.ش). نتایج تفصیلی سرشماری عمومی نفوس و مسکن 1395. تهران: مرکز آمار ایران.
مسائلی، مهدی. (1402 هـ.ش). اطلس توصیفی اهل‌سنت ایران. تهران: امیرکبیر.
معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش، «مصاحبه با خبرگزاری فارس». در:
.11/5/1400.http://fna.ir/31j51
معاونت امور اقتصادی و برنامه‌ریزی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی. (1399 هـ.ش). نیم‌نگاهی به شاخص‌های توسعه استان سیستان و بلوچستان(گزارش شماره 3). تهران: معاونت امور اقتصادی و برنامه‌ریزی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی.
معاونت امور زنان و خانواده ریاست جمهوری. (1397 هـ.ش). اطلس وضعیت زنان و خانواده کشور بر مبنای سرشماری 1395. تهران: معاونت امور زنان و خانواده ریاست جمهوری.
نیازی، محسن؛ و همکاران. (1395 هـ.ش). «فراتحلیل عوامل اجتماعی مؤثر بر باروری در ایران». برنامه‌ریزی رفاه و توسعه اجتماعی. دوره 8. ش 29. ص 69 - 118.

  • تاریخ دریافت 29 خرداد 1403
  • تاریخ بازنگری 04 بهمن 1403
  • تاریخ پذیرش 18 بهمن 1403