هفت آسمان

هفت آسمان

بازاندیشی در شرایط امر به معروف و نهی از منکر با فرض اطلاق وجوب آن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری شیعه‌شناسی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران
2 دانشیار گروه حقوق و فقه اجتماعی، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، ایران
چکیده
نظر مشهور عالمان در نوع وجوب امر به معروف و نهی از منکر، مشروط است؛ همچون وجوب حج که با حاصل‌شدن شرایط، آن تکلیف هم واجب می‌شود. این مقاله با درنظرگرفتن وجوب مطلق برای امر به معروف و نهی از منکر، بازبینی دوباره‌ای به شرایط این فریضه و چگونگی اثرات آن دارد. روش این پژوهش، کتابخانه‌ای است و پرسش اصلی این است که آیا چگونگی نوع وجوب امر به معروف و نهی از منکر، ثمرۀ عملی دارد؟
یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد نوع نگاه به چگونگی وجوب در امر به معروف و نهی از منکر می‌تواند دارای ثمرۀ عملی باشد؛ بدین ترتیب که اگر وجوب آن را مطلق بدانیم، مسئولیت‌پذیری فرد برای انجام این فریضه بیشتر می‌شود و در اقامۀ این فریضۀ مهم مؤثر است؛ چراکه در صورت نبود شرایط، باز هم امر به معروف و نهی از منکر واجب خواهد بود و مکلف باید در پی فراهم‌کردن مقدمات آن باشد، همچون وجوب نماز که حتی اگر مقدماتی چون وضو برایش فراهم نشود، همچنان نماز بر او واجب است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

قرآن کریم
نهج‌البلاغه
اردبیلی،احمد بن محمد. (1361 هـ.ش). مجمع الفائدة و البرهان فی شرح إرشاد الأذهان. قم: جامعه المدرسین فی الحوزه العلمیه.
بستانی، فؤاد افرام. (1376 هـ.ش). فرهنگ ابجدی عربی – فارسی. تهران: اسلامی.
حر عاملی، محمد بن حسن. (1370 هـ.ش). وسائل الشیعه. قم: مؤسسة آل‌البیت (ع) لإحیاء التراث.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد. (1374 هـ.ش). مفردات الفاظ القرآن. دمشق: دار القلم.
روحانی، محمدصادق. [بی‌تا]. امر به معروف و نهی از منکر. قم: مهر امیرالمؤمنین.
سبحانی تبریزی، جعفر. (1388 هـ.ش). المبسوط فی علم الاصول. قم: مؤسسه الامام الصادق (ع).
سبحانی تبریزی، جعفر. (28/11/1393). «درس خارج فقه».
صدر، محمدباقر. (1366 هـ.ش). مباحث الاصول. قم: مقرر.
طوسی، محمد بن حسن. (1358 هـ.ش). النهایه فی مجرد الفقه و الفتاوی. بیروت: دار الکتاب العربی.
ـــــــــــــــــ . (1365 هـ.ش). تهذیب الاحکام. تهران: دار الکتب الإسلامیة.
ـــــــــــــــــ . [بی‌تا]. التبیان فی تفسیر القرآن. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
طیبی شبستری، سیداحمد. (1350 هـ.ش). تقیه امر به معروف نهی از منکر. تهران: آفتاب.
فراهیدی، عبدالحمن خلیل بن احمد. (1367 هـ.ش). العین. [بی‌جا]: العلمی للمطبوعات.
فیومی، احمد بن محمد. (1356 هـ.ش). مصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر. [بی‌جا]: دار الحجره.
قرشی بنابی، علی‌اکبر. [بی‌تا]. قاموس قرآن. تهران: دار الکتب الاسلامیه. دیجیتالی 5401.
کلینی، محمد بن یعقوب. (1367 هـ.ش). الکافی. تهران: دار الکتاب الاسلامیه.
محقق کرکی، علی بن حسین. (1370 هـ.ش). جامع المقاصد فی شرح القواعد. قم: مؤسسۀ آل‌البیت (ع) لاحیاء التراث. دیجیتالی 3476.
مظفر، محمدرضا. [بی‌تا]. اصول الفقه. قم: مؤسسة النشر الاسلامی.
میرزای قمی، ابوالقاسم بن محمدحسن. (1378 هـ.ش). قوانین الاصول. تهران: مکتبه الاسلامیه. دیجیتالی 15151.
نجفی، محمدحسن. (1387 هـ.ش). جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام. بیروت: دار احیاء التراث عربی، دیجیتالی 10694.

  • تاریخ دریافت 24 اردیبهشت 1402
  • تاریخ بازنگری 18 خرداد 1402
  • تاریخ پذیرش 22 مرداد 1402