دانشگاه ادیان و مذاهبهفت آسمان2322-4290278920250823"Societal Transformation: Moving from Divergence to Convergence under the Guidance of Imam Sajjad (AS)"دگردیسی جامعه از واگرایی به همگرایی با راهبری امام سجاد (ع)732220257FAسید محمد مهدیحسین پوراستادیار گروه مذاهب اسلامی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران0000-0001-7485-0372نرگسشکوریدانشجوی دکتری مذاهب اسلامی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران0009-0005-2398-3358Journal Article20240420The tragedy of Ashura, in a short span of time, dealt a blow to the Shia movement, reverberating across the Islamic world, particularly in Iraq and the Hijaz, instilling fear and dismay among Shia communities. Understanding Imam Sajjad's (AS) practical conduct in the aftermath of Ashura sheds light on the trajectory of Shia survival and the preservation of societal unity, which was threatened by division. Employing a historical-descriptive research methodology grounded in extensive library research, this paper delves into the roots of divergence and the socio-cultural-political structures of the post-Ashura era. Through textual and narrative analysis, it aims to deeply explore the thoughts and efforts of the esteemed Imam. Imam Sajjad (AS) pioneered the transition of the community from divergence to the ideal of convergence and unity, initiating cultural work and nurturing human resources in alignment with genuine Islamic thought. He elucidated the authentic Islamic ideology, exposed innovations and distortions, and compiled a distinguished legacy for Shia and the Islamic world. The author's objective is to showcase some of his unparalleled actions in fostering unity, providing a historical perspective to alleviate contemporary challenges and pave the way for a new approach.حادثۀ عاشورا در کوتاهمدت موجب واردشدن ضربهای بر نهضت شیعه شد و با انعکاس خبر این رخداد ناگوار در سراسر کشور اسلامی آن دوران بهویژه عراق و حجاز، وحشت و اختناق بر محافل شیعه حکمفرما شد. دستیابی به دلیل سیرۀ عملی امام سجاد (ع) در بازه پس از عاشورا، مشخص میکند که روند بقای تشیع و حفظ اتحاد جامعۀ اسلامی که به آفت واگرایی دچار شده بود، چه بود و بر چه انگارههایی استوار شده است؟
در این جستار با روش تحقیقی تاریخی - توصیفی که بر گردآوری کتابخانهای استوار است، به ریشهیابی واگرایی و سازههای اجتماعی، فرهنگی - سیاسی عصر پساعاشورا پرداخته شده است و با تحلیل متنی و روایی، اندیشهها و تلاشهای امام سجاد (ع) ژرفانگاری گردیده است.
امام سجاد (ع) در زمینهسازی و راهبری گذر امت از شکاف واگرایی به آرمان همگرایی و اتحاد، مبادرت به کار فرهنگی و تربیت نیروی انسانی متناسب، تبیین تفکر اصیل اسلامی و نشاندادن بدعتها و تحریفها و تدوین میراثی فاخر برای شیعه و جهان اسلام کرد. هدف این جستار آن است تا با نمایاندن برخی از اقدامهای بیبدیل ایشان در عرصۀ وحدت، صحنهای ترسیم کند که با نگاهی فراتاریخی بتواند به زدایش مشکلات و چالشهای دوران معاصر کمک کند و رویکردی جدید مهیا سازد.https://haftasman.urd.ac.ir/article_220257_c5b6b5c7ad26bb407c1f2d6e29349244.pdfدانشگاه ادیان و مذاهبهفت آسمان2322-4290278920250823heresy; From analyzing the concept to determining the example; A comparative study between Mulla Ahmad Naraghi and Ibn Taymiyyahبدعت: از تحلیل مفهوم تا تعیین مصداق؛ مطالعهای تطبیقی بین ملااحمد نراقی و ابنتیمیة3350229770FAزهراسرگزیدانشجوی دکتری وهابیتشناسی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایرانابراهیمقاسمیاستادیار گروه مذاهب اسلامی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایرانJournal Article20240422Abstract<br />Heresy is one of the things that any mistake in determining its examples leads to irreparable damages in each of the two extremes; Not counting what is heresy as heresy causes the religion to deviate and ultimately deprives the religious people from achieving the purpose of religion; Also, considering what is not a heresy as heresy can lead to the emergence of extremist currents and as a result the removal of true believers. The research issue in this study is to find a solution to accurately and correctly determine the example of heresy; The research method is conceptual analysis; The more the concept of something is analyzed in a more precise way, the mistake in determining the example or examples of that thing will be reduced. Based on the conceptual analysis of heresy in the thought of Mulla Ahmad Naraghi, this research has verified the determination of examples of heresy by Ibn Taymiyyah; Showing the inappropriate development of examples of innovation by Ibn Taymiyyah, which is rooted in his tolerance in the stage of conceptual analysis of innovation, is one of the findings of this research.بدعت از اموری است که هر اشتباهی در تعیین مصادیق آن در هر کدام از دو سویۀ افراط و تفریط به خسارتهایی جبرانناپذیر میانجامد؛ بدعت بهشمارنیاوردنِ آنچه بدعت است، دین را به انحراف میکند و در نهایت دینداران را از دستیابی به مقصود از دینداری محروم میسازد؛ همچنانکه بدعتشمردن آنچه بدعت نیست، میتواند به پیدایش جریانهای افراطی و درنتیجه حذف دینداران واقعی بینجامد. مسئلۀ تحقیق در این پژوهش، یافتن راهکاری برای تعیین دقیق و درست مصداق بدعت است. روش تحقیق، تحلیل مفهومی است؛ هر اندازه مفهوم چیزی دقیقتر تحلیل شود، از اشتباه در تعیین مصداق یا مصادیق آن کاسته میشود. این پژوهش بر پایۀ تحلیل مفهومی بدعت در اندیشۀ ملااحمد نراقی، به راستیآزمایی تعیین مصادیق بدعت از سوی ابنتیمیة پرداخته است. نشاندادن توسعۀ ناروای مصادیق بدعت توسط ابنتیمیة که در تسامحات او در مرحلۀ تحلیل مفهومی بدعت ریشه دارد، از یافتههای این پژوهش است.https://haftasman.urd.ac.ir/article_229770_eac590f541699b79f4e8ab8e49c9a9ff.pdfدانشگاه ادیان و مذاهبهفت آسمان2322-4290278920250823Relationships of Hazrat Zainab (peace be upon her) in the face of crises after Ashura(feminine)مناسبات حضرت زینب (ع) در مواجهه با بحرانهای پس از قیام عاشورا5174229776FAمرضیهنصرتیدانشجوی دکتری فِرَق تشیع، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایرانمحمدزرقانیاستادیار دانشکده تاریخ، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایرانJournal Article20230111Abstract<br />Convergence and divergence in relationships; It is one of the skills that a social activist needs, and it requires confrontation and interaction according to the basics and goals, as well as knowing the terms and definitions. The results of this research answer the question that with a strategic look at the performance of Hazrat Zainab (peace be upon him), by relying on what principles and capabilities can achieve the goals while maintaining the boundaries of belief. He always cared for the interaction with the Creator, which is the main pillar of human life, as a hanging hand. He had assigned this task to him, as well as the belief-intellectual and social-political confrontation with the enemies; In one category, he showed the utmost stability and stability of his step in the peak of his talent and ability and in the implementation of his defense method. The current research is descriptive-analytical in nature and in a library method with the aim of modeling those who are concerned in this field, so that they can be safe from the harms and disasters that can be problematic due to lack of knowledge about the basics and conditions and inability in relationships.همگرایی و واگرایی در مناسبات از مهارتهایی است که هر فعال اجتماعی بدان نیازمند است و تقابل و تعامل متناسب با مبانی و اهداف و نیز شناخت اوضاع و احوال و تعینات را میطلبد. این پژوهش به این پرسش پاسخ میدهد که با نگاه راهبردی به عملکرد حضرت زینب (س)، با اتکا به چه اصول و توانمندیهایی میتوان با حفظ مرزهای اعتقادی به اهداف رسید؟ حضرت زینب (س) به تعامل با خالق که رکن اصلی حیات بشر است، همواره توجه داشت؛ همچنین عطوفت و حفاظت از امام زمانش و اهلبیت (ع) ایشان، تکلیفی بود که اوضاع و احوال بر عهدهاش گذاشته بود؛ تقابل اعتقادی - فکری و اجتماعی - سیاسی با دشمنان، آن هم در دستهبندی به عوام و خواص در اوج استعداد و توانایی و در اجرای شیوه دفاعیاش، نهایت پایداری و ثباتقدم ایشان را نشان داد. پژوهش حاضر ماهیتی توصیفی - تحلیلی دارد و به روش کتابخانهای با هدف الگوگیری دغدغهمندان این عرصه انجام شده است تا از آسیبها و آفتهایی در امان بمانند که بر اثر ناآگاهی از مبانی و شرایط و ناتوانی در مناسبات میتواند مشکلساز باشد.https://haftasman.urd.ac.ir/article_229776_d1d7985dce021e3b24976b2a6cc5a44b.pdfدانشگاه ادیان و مذاهبهفت آسمان2322-4290278920250823Introducing and examining the oldest manuscript in the library of the Great Mosque of Qom (Theology of Healing)معرفی و بررسی قدیمیترین نسخۀ خطی کتابخانه مسجد اعظم قم (الهیات شفا)7598229778FAکاظماستادیژوهشگر مطالعات اسلامی، نسخهپژوه، دانشآموخته کارشناسی ارشد قرآن و حدیث، قم، ایرانJournal Article20250301Considering the importance of the library of the Grand Mosque of Qom and its manuscript treasure, as well as the number of indexes compiled for this library over the course of five decades, it seems appropriate to pay more attention to the resources of this center, especially the manuscripts in it. Therefore, among the information that is necessary for any center to be considered as having manuscripts, is the census and introduction of the exquisite and early manuscripts there. According to some writings and sayings, the oldest manuscript in the library of Ayatollah Boroujerdi is the manuscript of Ibn Sina's Theology of Healing with number 1391, which is said to belong to the fifth and sixth centuries AH. In the present study, it was determined that: at least about ten writings and indexes have dealt with the oldest manuscript in the library of the Grand Mosque; about half of them have considered the date of the manuscript to be ambiguous or have doubted the antiquity of the manuscript. Also, after investigation, it became clear that the date of writing of this version of the Theology of Healing dates back to the Safavid era, around the tenth century onwards.چند سال پس از افتتاح رسمی کتابخانه مسجد اعظم قم، بیشترین تعداد کتاب و نسخ خطی این مرکزرا مرحوم حاج محمد رمضانی - صاحب نشر کلاله خاور - تأمین کرد. امروزه این کتابخانه توسعه درخور یافته است و دارای بیش از پنج هزار نسخه خطی است و خدمات چشمگیری را به مخاطبان و پژوهشگران به طور حضوری و مجازی و البته با نام «کتابخانۀ آیتالله بروجردی» ارائه میدهد. با توجه به اهمیت کتابخانۀ مسجد اعظم قم و گنجینه نسخ خطی آن و نیز تعدد فهارسی که در طول پنج دهه برای این کتابخانه تدوین شده است؛ مناسب مینماید به ذخایر این مرکز بهویژه نسخههای خطی موجود در آن بیشتر پرداخته شود. از جمله اطلاعاتی که باید دربارۀ هر مرکز دارای نسخ خطی دانسته شود، احصا و معرفی نسخههای نفیس و متقدم آن مرکز است. با توجه به برخی نوشتهها و گفتهها، کهنترین نسخۀ خطی کتابخانه آیتالله بروجردی، نسخه کتاب «الهیات شفای ابنسینا» با شماره 1391 است که فهرستنویسان گفتهاند متعلق به قرن پنجم و ششم هجری قمری است. در پژوهش حاضر، مشخص شد دستکم حدود ده نوشته و فهرست، به کهنترین نسخه کتابخانۀ مسجد اعظم قم پرداختهاند که حدود نیمی از آنها، تاریخ نسخه را دارای ابهام دانستهاند یا تشکیک بر متقدمبودن نسخه نمودهاند. همچنین پس از بررسی، روشن شد تاریخ کتابت این نسخه از «الهیات شفا»، مربوط به دوران صفویه و حدود قرن دهم به بعد است.https://haftasman.urd.ac.ir/article_229778_621ee2c3a553362f1b38c4a70a7dfa12.pdfدانشگاه ادیان و مذاهبهفت آسمان2322-4290278920250823A Critique of Sufism with an Emphasis on the Approach of Sheikh Hurr Amili in the Treatise of the Twelverنقد چلهنشینی صوفیه با تأکید بر رویکرد شیخ حر عاملی در رساله اثناعشریه99120229780FAامیرحسیندهقان انارستانیدانشجوی دکتری فقه الحدیث، حوزه علمیه قم، مدرسه علمیه شهیدین0009-0005-7624-9835Journal Article20240622Review: Forty days are one of the important Sufi rituals, during which the seeker performs special acts and worships and reduces sleep and food for forty days. Since its religious origin is questionable, this austerity has been criticized by some hadith scholars and scholars. One of the hadith scholars who has independently and comprehensively criticized this austerity is the famous Shiite hadith scholar, Shaykh Hurr al-'Amili. In the sixth part of the book Risalat al-Ithna Ashariyya fi al-Ridd 'ala al-Sufiyya, he mentions 12 important criticisms of this austerity. The Position of the Author and His Mastery of the Qur'an and Ahadith.<br />Forty days are one of the important Sufi rituals, during which the seeker performs special acts and acts of worship for forty days. This austerity has been criticized by some scholars since its religious origin is questionable. One of the scholars who has independently and comprehensively criticized this austerity is Sheikh Hurr al-'Amili. In the sixth part of the book Risala al-Twelver, he mentions 12 important criticisms of this austerity. The position of the author, direct confrontation with Sufi etiquette, and innovation in expressing problems are among the features of the book in question, which is the importance ofچلهنشینی یکی از آداب مهم صوفیه است که سالک در چهل روز با انجام اعمال و عبادات خاص و کمکردن خواب و خوراک به عبادت و گوشهنشینی میپردازد. ازآنجاکه منشأ دینی این ریاضت محل تردید است، از سوی برخی از محدثان و عالمان قرار مورد انتقاد گرفته است. از جمله محدثانی که به طور مستقل و جامع به نقد این ریاضت میپردازد، محدث نامدار شیعی، شیخ حر عاملی است. وی در بخش ششم از کتاب رسالة اثناعشریه فی الرد علی الصوفیه، دوازده نقد مهم به این ریاضت وارد میکند. جایگاه نویسنده، تسلط وی به قرآن و احادیث شیعه، رویارویی مستقیم با آداب صوفیه و نوآوری در بیان اشکالها از جمله ویژگیهای کتاب حر عاملی است که اهمیت پرداختن به این موضوع از دیدگاه شیخ را دوچندان میکند. با وجود این، ازآنجاکه اشکالهای شیخ حر بهاجمال و بدون نظم منطقی و توضیح نظاممند ارائه گردیده است، در تحقیق حاضر به رفع این نواقص اهتمام ورزیده شده است. نگارنده با دقت در عبارات شیخ حر عاملی، شش نقد اساسی را به دست آورده است و با محور قراردادن دیدگاه نویسنده به توضیح، تحلیل بسط و در موادری نقد رویکرد موردنظر پرداخته است. از دیدگاه نویسنده، ریاضت چلهنشینی مشروع نیست و با آیات قرآن، روایات اهلبیت (ع)، ضرورت دین و سیره ائمه در تعارض است؛ همچنین چلهنشینی موجب بروز دوازده مفسده میشود.https://haftasman.urd.ac.ir/article_229780_0ca941b2a38e53adf2dd32fb7d8dffbf.pdfدانشگاه ادیان و مذاهبهفت آسمان2322-4290278920250823Criticism of Sufis on Ibn Arabi's theory of unity of existence
(Criticism of the famous opinion about the attribution of the unity of existence to all Sufis)بررسی نقدهای صوفیه بر نظریه وحدت وجودِ ابنعربی (نقد برداشت مشهور درباره انتساب وحدت وجود به جمهور صوفیان)121140229781FAعلیرضاموسویمدیر گروه علمی تصوف، پژوهشگاه علوم و معارف اسلامی خاتمالنبیین ص، قم، ایران0000-0001-5900-4792Journal Article20230207One of the common but incorrect views about Ibn Arabi's theory of the unity of existence is to attribute this view to all Sufis, or at least to the Sufis of the 7th century A.H. onwards. Ibn Arabi, with his pseudo-philosophical design of the unity of existence theory, led to an unprecedented schism and fragmentation between the Sheikhs and Sufi families, until he put the strong relationship of murid and moradi under the spotlight. In many sects, the elder of the tariqat considers this opinion to be the monotheism of the Qur'anic Samadi, and the disciple calls it blasphemy in the tariqats of Kobaruyeh, Nematullahiyyah, Rifaiyya, Chishtiyyah, Suhrwardiyyah, Shazliyyah, Kobaruyyah, Naqshbandiyyah, Qadiriyyah, etc. Opposition to Ibn Arabi's theory of the unity of existence and being and its accessories and results arose to the point where it can even be said that Ibn Arabi's theory of the unity of existence and existence in Sufism is an unpopular point of view and should not be attributed to all Sufis. The following essay has used a library method to reinterpret monotheism in the eyes of different Sufi sects, and for this purpose, it has gone to the most prominent leaders of eachیکی از برداشتهای رایج اما نادرست درباره نظریه وحدت وجود ابنعربی، انتساب این دیدگاه به تمام صوفیان یا دستکم صوفیان سده هفتم قمری به بعد است. ابنعربی با طرح شبهفلسفی نظریۀ وحدت وجود، انشقاق و چندپارگی کمسابقهای را بین مشایخ و سلاسل صوفیه پدید آورد که رابطه مستحکمِ مرید و مرادی را تحت شعاع قرار داد. در بسیاری از سلاسل، پیر طریقت این نظر را پذیرفت و آن را توحید صمدی قرآنی میدانست؛ اما مرید برخلاف نظر مرشد، این نظر را کفری آشکار میخواند. در طریقتهای کبرویه، نعمتاللهیه، رفاعیه، چشتیه، سهروردیه، شاذلیه، کبرویه، نقشبندیه، قادریه و ... مشایخ سرشناسی به مخالفت با نظریه وحدت وجود و موجود ابنعربی و لوازم و نتایج آن برخاستند؛ تا جایی که حتی میتوان گفت نظریه وحدت وجود و موجود ابنعربی در تصوف، دیدگاهی غیرمشهور است و نباید آن را به پای تمام صوفیان نوشت. جستار پیشرو با روش کتابخانهای، به بازخوانی توحید در نگاه پیرانِ سلاسل صوفیه میپردازد؛ به این منظور به سراغ شاخصترین رهبران هرکدام از این طریقتها رفته است و نشان میدهد خیل عظیمی از رهبران و مشایخ مطرح صوفیه با نظریه وحدت وجود ابنعربی به مخالفت برخاستهاند یا آن را به دیدگاههای دیگری نظیر وحدت شهود باز میگرداندند.https://haftasman.urd.ac.ir/article_229781_da6451b341b4cbab48a578fd9e9786f1.pdf