دانشگاه ادیان و مذاهب هفت آسمان 2322-4290 27 89 2025 08 23 Criticism of Sufis on Ibn Arabi's theory of unity of existence (Criticism of the famous opinion about the attribution of the unity of existence to all Sufis) بررسی نقدهای صوفیه بر نظریه وحدت وجودِ ابن‌عربی (نقد برداشت مشهور درباره انتساب وحدت وجود به جمهور صوفیان) 121 140 229781 FA علیرضا موسوی مدیر گروه علمی تصوف، پژوهشگاه علوم و معارف اسلامی خاتم‌النبیین ص، قم، ایران 0000-0001-5900-4792 Journal Article 2023 02 07 One of the common but incorrect views about Ibn Arabi's theory of the unity of existence is to attribute this view to all Sufis, or at least to the Sufis of the 7th century A.H. onwards. Ibn Arabi, with his pseudo-philosophical design of the unity of existence theory, led to an unprecedented schism and fragmentation between the Sheikhs and Sufi families, until he put the strong relationship of murid and moradi under the spotlight. In many sects, the elder of the tariqat considers this opinion to be the monotheism of the Qur'anic Samadi, and the disciple calls it blasphemy in the tariqats of Kobaruyeh, Nematullahiyyah, Rifaiyya, Chishtiyyah, Suhrwardiyyah, Shazliyyah, Kobaruyyah, Naqshbandiyyah, Qadiriyyah, etc. Opposition to Ibn Arabi's theory of the unity of existence and being and its accessories and results arose to the point where it can even be said that Ibn Arabi's theory of the unity of existence and existence in Sufism is an unpopular point of view and should not be attributed to all Sufis. The following essay has used a library method to reinterpret monotheism in the eyes of different Sufi sects, and for this purpose, it has gone to the most prominent leaders of each یکی از برداشت‌های رایج اما نادرست درباره نظریه وحدت وجود ابن‌عربی، انتساب این دیدگاه به تمام صوفیان یا دست‌کم صوفیان سده هفتم قمری به بعد است. ابن‌عربی با طرح شبه‌فلسفی نظریۀ وحدت وجود، انشقاق و چندپارگی کم‌سابقه‌ای را بین مشایخ و سلاسل صوفیه پدید آورد که رابطه مستحکمِ مرید و مرادی را تحت شعاع قرار داد. در بسیاری از سلاسل، پیر طریقت این نظر را پذیرفت و آن را توحید صمدی قرآنی می‌دانست؛ اما مرید برخلاف نظر مرشد، این نظر را کفری آشکار می‌خواند. در طریقت‌های کبرویه، نعمت‌اللهیه، رفاعیه، چشتیه، سهروردیه، شاذلیه، کبرویه، نقشبندیه، قادریه و ... مشایخ سرشناسی به مخالفت با نظریه وحدت وجود و موجود ابن‌عربی و لوازم و نتایج آن برخاستند؛ تا جایی که حتی می‌توان گفت نظریه وحدت وجود و موجود ابن‌عربی در تصوف، دیدگاهی غیرمشهور است و نباید آن را به پای تمام صوفیان نوشت. جستار پیش‌رو با روش کتابخانه‌ای، به بازخوانی توحید در نگاه پیرانِ سلاسل صوفیه می‌پردازد؛ به این منظور به سراغ شاخص‌ترین رهبران هرکدام از این طریقت‌ها رفته است و نشان می‌دهد خیل عظیمی از رهبران و مشایخ مطرح صوفیه با نظریه وحدت وجود ابن‌عربی به مخالفت برخاسته‌اند یا آن را به دیدگاه‌های دیگری نظیر وحدت شهود باز می‌گرداندند. https://haftasman.urd.ac.ir/article_229781_da6451b341b4cbab48a578fd9e9786f1.pdf