کتاب یهودیت، مسیحیت و اسلام

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده


کتاب  Judaism, Christianity, and Islamکه ترجمه فارسى آن به دست اینجانب اخیراً تحت عنوان یهودیت، مسیحیت و اسلام از سوى «مرکز مطالعات و تحقیقات ادیان و مذاهب» منتشر شده، گلچینى از آثار دانشمندان بزرگ یهودى، مسیحى و مسلمان است که سه دین ابراهیمى یادشده را از سه جنبه بررسى و مقایسه مى کند:

1. معرفى آن سه دین، تحت عنوان از عهد تا جامعه، در جلد اول;

2. معارف آن سه دین، تحت عنوان کلمه و شریعت و قوم خدا، در جلد دوم;

3. عرفان آن سه دین، تحت عنوان اعمال روح، در جلد سوم.

پدیدآورنده اثر، اف. ئى. پیتِرز  (F. E.Peters) استاد مطالعات ادیان در دانشگاه نیویورک است که چند اثر گرانبهاى دیگر نیز دارد.

 

شیوه نگارش

مؤلف دانشمند کتاب یهودیت، مسیحیت و اسلام عین سخنان متفکرانى از قبیل فیلو، ابن میمون، آگوستین، آکویناس، شیخ مفید، ابن سینا، غزّالى، ابن رشد و... را در زمینه هاى تاریخى، اعتقادى و عرفانى فراوانى در کتاب خویش آورده و آن منقولات را با عباراتى بسیار کوتاه به هم پیوند داده است.

خواننده کتاب به آسانى در مى یابد که مؤلف بر اساس تعهد و ذوق و سلیقه کوشیده است هر مطلبى را از مهم ترین و مناسب ترین منبع برگیرد; مثلا حادثه شکوهمند «غدیر خم» را از کتاب حق الیقین حضرت علامه مجلسى(ره) نقل کرده است (ج1، ص536ـ538).

این پژوهشگر توانا به خوبى از عهده مقایسه ادیان سه گانه برآمده است و کتاب وى اثرى بدیع در این موضوع به شمار مى رود. ابواب و فصول کتاب نیز بسیار منطقى، دقیق و مرتب است.

مترجم فارسىِ اثر متونى را که در آن نقل شده است، به شیوه زیر به خواننده عرضه مى کند:

1. متون مقدس از ترجمه هاى فارسى آنها گرفته شده است;

2. متونى که اصل فارسى داشته اند، عین عبارت آنها نقل شده است;

3. متونى که اصل عربى داشته اند، مستقیماً از عربى ترجمه شده اند (به استثناى چند کتاب مانند احیاءالعلوم غزّالى و مقدمه ابنخلدون که از ترجمه فارسى آنها استفاده شده است);

4. سایر متون کتاب دقیقاً از انگلیسى ترجمه و در مواردى با چاپ هاى گوناگون تطبیق داده شده اند.[1]

همچنین مترجم به لغزش هاى اندکى که در متون منقول یا عبارات پیونددهنده مؤلف رخ داده، در پاورقى اشاره کرده است.

 

هدف مؤلف

نویسنده کتاب یهودیت، مسیحیت و اسلام قبلا کتابى به نام  Children of Abraham: Judaism, Christianity, and Islam(فرزندان ابراهیم: یهودیت، مسیحیت و اسلام) منتشر کرده است که گزیده هایى از متون مقدس سه دین مذکور را در باب موضوعات مختلف در بر دارد. کتاب یهودیت، مسیحیت و اسلام دنباله کتاب مذکور و شرح و بسط مطالب آن است. مؤلف هدف خود را از پدید آوردن این اثر تازه چنین بیان مى کند:

تلاش من در این کتاب مطرح کردن انواعى از قضایا بوده است که این سه گروهِ بسیار مرتبط با هم غالباً درباره آن مى اندیشیده اند، مسائلى که بیش از هر چیز مورد علاقه آنان بوده است و به ویژه موضوعاتى که رهگشاى مقایسه آن سه دین با یکدیگر باشد. از این رو، متون رسمى یا مشهور یا مهم را براى بیان آن مطالب برگزیده ام. مثلا همه یهودیان، مسیحیان و مسلمانان درباره شریعت خدا اندیشیده اند و اینکه چگونه باید خدا را پرستید، اقتدار و بزرگان، فرشتگان و بهشت و جهنم; هر گروه در فرصتى کوشیده است عقیده خود را شرح دهد و اعضاى خود را به گونه اى با آن سازگار کند; و شاید مهم تر از هر چیز اینکه آن سه جامعه دینى در این باور استوار اشتراک داشتند که وحى خدا براى آنان محدود به کتاب محترم و محافظت شده اى که کتاب مقدس آن دین باشد، نیست.

 

محتویات جلد اوّل

این جلد درباره پیدایش و شکل گیرى ادیان ابراهیمى و تبدیل هر یک از آنها به جامعه اى مجزا و مشخص بحث مى کند. مؤلف سخن خود را از آفرینش جهان و نیاکان نخستین انسان ها آغاز مى کند و به سرعت به سراغ عهد خداوند با حضرت ابراهیم(ع) مى رود و سیر تاریخى آن عهد را در متون اصیل هر یک از آن سه دین ابراهیمى پى مى گیرد.

 

عهد و تاریخ قوم برگزیده

از اسرائیلى تا یهودى: بازسازى پس از تبعید

مژده هاى عیسى مسیح

محمد(ص) پیامبر خدا

«مملکت کاهنان و امت مقدس»

کاهنان، شهریاران و ناظران

کلیسا و دولت / کلیسا به عنوان دولت

کلمات خدا: وحى و کتاب هاى مقدس

فهم کتاب هاى مقدس

کتاب و سنت

شریعت خدا

پیمان تازه

یک خدا، یک ایمان، یک امّت

پرستش خدا: معبد و کنیسه

پرستش خدا: کلیسا و مسجد

ترک دنیا

عروج عارفان به سوى خدا

اندیشیدن درباره خدا

امور پایانى

 

1. عهد و تاریخ قوم برگزیده

1. «در ابتدا»

2. سخن قرآن در باب آفرینش

3. آدم و حوا

4. حوا از دیدگاه مسیحیان

5. گناه اصلى و انتقال آن

6. بهشت گمشده

7. آدم و سقوط فرشتگان در قرآن

8. فراخوانى ابراهیم

9. مَلْکیصِدِق کاهن اعظم سالیم

10. ملکیصدق در ارزیابى مسیحى

11. عهد و ارض موعود

12. تولد اسماعیل

13. عهد

14. اسماعیل و اسماعیلیان

15. عرب ها به عنوان اسماعیلیان

16. بستن اسحاق

17. مسیحیان به عنوان نسل ابراهیم

18. عهد جدید و عهد عتیق: دیدگاه مسیحى

19. پاسخ ربّانیون: عهد جدیدى در کار نیست

20. گزارش قرآن در باب عهد

21. ابراهیم به عنوان نخستین مسلمان

22. خواب یعقوب

23. یعقوب اسرائیل مى شود

24. نسل یعقوب

25. موسى در مصر

26. موسى و فرعون در قرآن

27. پولس خروج را تفسیر مى کند

28. معجزات کتاب مقدس

29. درگذشت موسى

30. سرزمین موعود: یادآورى و تجدید عهد

31. شاؤل: پادشاهى براى بنى اسرائیل

32. «اطاعت از قربانى نیکوتر است»

33. داوود، پادشاه بنى اسرائیل

34. استقرار تابوت در اورشلیم

35. تأسیس خاندان داوود

36. هموار کردن زمین بر کوه موریا

37. سلیمان و معبد

38. حکمت سلیمان

39. تجزیه خاندان: یهودا و اسرائیل

40. سال هاى بى ایمانى، بلا و انتظار

41. اصلاحات یوشیّا

42. «انتهایى مى آید، انتهایى مى آید»

 

2.از اسرائیلى تا یهودى: بازسازى پس از تبعید

1. ویرانى و تبعید

2. توجه قرآن به ویرانى معبد

3. حیات و جلال الهى به بنى اسرائیل باز مى گردد

4. بنى اسرائیل: پیمان تازه

5. منجى بنى اسرائیل

6. بنده بلاکش

7. بازگشت

8. احیاى آیین خدا

9. معبد دوم

10. تجدید شریعت موسى

11. گونه اى فرمان بردبارى

12. یونانى مآب کردن اورشلیم

13. انطاکیه در اورشلیم

14. رجاست ویرانى

15. نوسازى مکابیان

16. یک مسلمان داستان حنّوکا رامى آورد

17. پیمان تازه در قُمران

18. هیرودیس کبیر (37ـ4ق.م.)

19. هیرودیس معبد را نوسازى مى کند

20. الحاق یهودیه به امپراتورى روم

21. چشم انداز از پراکندگى

22. حکمت الهى

23. رؤیاى دانیال

24. صداهایى از یهودیان در قرن اول میلادى

25. پسر انسان

26. مذاکره ربّانیون درباره مسیحا

27. موعظه ربّانیون در باب فادىِ بلاکش

28. یک مکاشفه مسیحایى مربوط به قرن هفتم

29. اندیشه مسیحایى متأخر

30. محاسبات یک عالم مسلمان پیرامون دوره مسیحا

 

3. مژده هاى عیسى مسیح

1. مژده چیست؟

2. نسب نامه عیسى

3. آبستنىِ معجزه آسا: یحیى و عیسى

4. بیان قرآن

5. مسئله تولد از باکره

6. تولد عیسى در بیت لحم

7. یحیى و تعمید عیسى

8. رسالت آغاز مى شود

9. خانواده عیسى

10. عیساى شفادهنده

11. موعظه علنى

12. مثل هاى ملکوت

13. سفارش هاى عیسى به شاگردانش

14. درخواست معجزات

15. نان حیات

16. مائده آسمانى در قرآن

17. دو برخورد با بیگانگان

18. اعتراف پطرس به مسیحایى عیسى

19. واپسین روزهاى عیسى

20. توطئه بر ضدّ عیسى

21. «من در پدر هستم و پدر در من است»

22. «به این چیزها شما را حکم مى کنم...».

23. «من بر جهان غالب شده ام»

24. دستگیرى عیسى

25. محاکمه در سَنهِدرین

26. عیسى نزد پیلاطس

27. تصلیب

28. سخن یوسیفوس در باب عیسى

29. سخن ربانیون در باب زندگى و مرگ عیسى

30. گزارش قرآن در باب صلیب

31. خاک سپارى

32. رستاخیز عیسى

33. صعود

34. پطرس عیسى را مسیحامعرفى مى کند

35. عیسى براى مشرکان توضیح داده مى شود

36. عیسى، مسیحاى بنى اسرائیل

37. محاسبات یک مسلمان

38. اندیشه یک یهودى پیرامون نقش مسیحیان در تاریخ

39. یوحنّا عیسى را کلمه خدا معرفى مى کند

40. یک مسلمان سخن یوحنّا را تفسیر مى کند

41. پولس عیسى را صورت خدا و پسر او معرفى مى کند

42. آدم دوم

43. عیسى مسیح، خدا و انسان و واسطه میان آنها

44. سخن پیامبر اسلام در باب عیسى

45. پِنطیکاست و نزول روح القدس

46. گزارش یک مسلمان از پِنطیکاست

47. سَنْهِدرین رسولان را مى آزماید

48. «هِلّینِستیان»

49. استیفان و پولس

50. ایمان آوردن پولس

51. انجیل پطرس

52. قضیه امت ها

53. یهود و امت ها

54. رسالت پولس و اراده پنهان خدا

55. دستگیرى پولس

56. جنگ بزرگ آغاز مى شود

57. آوارگانى از شهر

 

4. محمد(ص) پیامبر خدا

1. نسب حضرت محمد(ص) از آدم

2. تولد پیامبر

3. بَحیراى راهب مسیحى حضرت محمد(ص) را مى شناسد

4. پیشگویى کتاب هاى آسمانى درباره آمدن پیامبر اسلام

5. ابن میمون پاسخ مى دهد

6. ازدواج با خدیجه

7. نوسازى کعبه

8. دین ابراهیم

9. بعثت حضرت محمد(ص) و نخستین وحى

10. اندوه، شک، دلدارى

11. ایمان آوردن حضرت على(ع)

12. نخستین تبلیغ عمومى اسلام

13. مخالفت قریش

14. اوصاف پیامبر(ص)

15. مذاکرات ناموفق

16. آزار و هجرت به حبشه

17. اسلام آوردن شخصى معروف

18. قطع روابط

19. سفر شبانه حضرت محمد(ص)

20. درگذشت خدیجه و ابوطالب (619 م.)

21. بیعت عقبه

22. یک اقدام به مقاومت مسلحانه

23. هجرت به مدینه (622م.)

24. پیمان مدینه

25. مخالفت یهود

26. یک مورد روى گردانى از یهود

27. جنگ در کنار چاه هاى بدر

28. قضیه بنى قَینُقاع

29. جنگ احد

30. اخراج بنى النضیر

31. جنگ خندق (627م.)

32. بنى قریظه

33. جریان حُدَیبیه

34. متارکه جنگ

35. خیبر و فدک

36. عمرة القضاء

37. «حق آمد و باطل نابود شد»

38. تثبیت دست آوردها

39. معجزه اى از حضرت محمد(ص)

40. تسلیم شدن بت پرستان

41. کلاس اول اسلام

42. حجة الوَداع

43. بیمارى و درگذشت حضرت محمد(ص) (ژوئن 632م.)

44. آغاز گاهشمارى اسلامى

45. حضرت محمد(ص) و اسلام در یک متن کوتاه مسیحى قدیم

46. سخن ابن میمون درباره حضرت محمد (ص)

47. ارزیابى یک مسلمان درباره حضرت محمد (ص)

 

5. «مملکت کاهنان و امت مقدس»

1. قداست و عهد

2. عقوبت الهى نافرمانى

3. قوم برگزیده

4. تعجب یک مسلمان از تعبیر «فرزندان خدا»

5. احیاى قداست بنى اسرائیل پس از تبعید

6. نوکیشى

7. برنامه فریسیان: تقدیس عزلت

8. سخن عیسى در باب فریسیان

9. انقطاع و تکفیر

10. گناهان بزرگ و کوچک

11. اصول اساسى اعتقادات یهود

12. اصول دین اسلام

13. یهود و امت ها در یک جامعه

14. شهروندان آسمان در جهان انسانى

15. اندیشه پولس پیرامون نقش یهود در تاریخ

16. درخت زیتون کنایه از بنى اسرائیل

17. کهانت قدیم و جدید

18. «باقى ماندگان نجات خواهند یافت»

19. جدایى مسیحیان از یهودیان

20. مسیحیان یهودى

21. اخراج مسیحیان از کنیسه

22. تعمید در کلیساى قدیم

23. ایمان، گناه و توبه

24. اعتراف و کیفر گناه

 

6. کاهنان، شهریاران و ناظران

1. حکومت بنى اسرائیل

2. تأسیس کهانت

3. معاش طبقه کاهنان

4. طهارت کهانت

5. دوره هاى کهانت

6. یک پادشاه در اسرائیل

7. دادگاه ها و دادرسى

8. نقش کاهنان

9. یهودیه پس از تبعید

10. یک کاهن اعظم قهرمان در دوره معبد دوم

11. حکومت حشموناییان

12. فریسیان

13. هیرودیس و سنهدرین

14. سنهدرین کبیر

15. عیسى به دوازده تن مأموریت مى دهد

16. اسقفان اورشلیم

17. نخستین مشایخ مسیحیت

18. تفکیک وظایف و نعمت ها

19. سلسله مراتب روحانیت مسیحى

20. سلسله رسولى اسقفان

21. نصب اسقفان، کاهنان و شمّاسان

22. سامان دادن به سلسله مراتب کلیسایى

23. سلسله مراتب اسقفى

24. «بزرگ ترین کلیسا»: قضیه برترى رم

25. سنت و اقتدار

26. لئو اسقف رم

27. اسقف رم پیشواى مطلق یا در رتبه نخست میان همگنان

28. برترى رم

29. مسکو، رم سوم

 

7. کلیسا و دولت / کلیسا به عنوان دولت

1. خدا و قیصر

2. آخرین آزار بزرگ

3. منشور بردبارى (311م.)

4. مسیحى شدن قسطنطین (312م.)

5. مسیحیت به عنوان کلیساى دولتى امپراتورى روم

6. دولت روم و کلیساى کاتولیک در قرن چهارم

7. دولت روم و یهودیان

8. شهر خدا و شهر انسان

9. «دو قدرت وجود دارد»

10. دیدگاه امپراتور

11. کلیدهاى ملکوت

12. دو شمشیر

13. شقاق بزرگ

14. خلافت

15. پس از ابوبکر

16. خلیفه و امام

17. احادیث پیامبر درباره خلافت

18. حاکم، منتخب مردم یا منصوب از طرف خدا؟

19. حضرت على(ع) امام اول

20. غدیر خم

21. «عامه»و «خاصه» در امت اسلامى

22. وجهه حقوقى خلیفه سنى

23. جانشینى نزد شیعیان

24. انتظار امام غایب

25. «دوازده امامى» و «هفت امامى» میان شیعیان

26. قدرت هاى خلیفهـ امام

27. تفویض قدرت پادشاهى: سلطنت

28. قدرت هاى دینى خلیفه

29. قاضى اسلامى

30. محتسب

 

 

محتویات جلد دوم

این جلد به معارف ادیان ابراهیمى مى پردازد و در باب کتاب و سنت و شریعت به تفصیل سخن مى گوید.

 

1. کلمات خدا: وحى و کتاب هاى مقدس

1. کتاب مقدس تألیف کیست؟

2. صداى خدا روى کوه سینا

3. الهام انبیا

4. موسى تورات را مى نویسد

5. آیا کتب انبیا تورات هستند؟

6. انبیاى پیش از موسى و آثارشان

7. داوود و مزامیر

8. نوشتن پیشگویى هاى ارمیا

9. توقف پیشگویى در بنى اسرائیل پس از تبعید

10. ترجمه سبعینیه

11. ترجمه سبعینیه به عنوان مکمل وحى

12. کتاب مقدس و پارسایى (حدود سال 132ق.م.)

13. سخن یوسیفوس پیرامون فهرست کتاب هاى مقدس (حدود سال85م.)

14. کتاب هاى رسمى و حرمت

15. وضعیت کتاب هایى که نزد مسیحیان مقدس است

16. عزرا کتاب هاى مقدس را بازنویسى مى کند

17. یک افزودگى مسیحى به یک اثر یهودى

18. گواهى قدیمى در باب اناجیل

19. فهرست عهد جدید

20. تنها چهار انجیل باید وجود داشته باشد

21. وجود تاریخى اناجیل

22. آیا «رساله به عبرانیان» نوشته پولس است؟

23. فهرست عهد جدید در قرن چهارم

24. اپوکریفاى راست کیشو بدعت آمیز

25. ویرایش کتاب هاى مقدس مسیحى

26. ترجمه لاتینى «ولگاتا»ى کتاب مقدس

27. تحریف کتاب مقدس به دست یهودیان و مسیحیان: یک نقد اسلامى

28. بیانى در باب نبوت در اسلام

29. اصل الهى قرآن

30. عروج حضرت محمد(ص) به آسمان

31. شب قدر

32. کتاب آسمانى

33. قرآن: مخلوق یا غیرمخلوق

34. «سوره اى مانند آن بیاورید»

35. قدیم ترین سوره

36. قلب قرآن: «آیة الکرسى»

37. «آیات شیطانى»

38. وحى و نسخه آن

39. ویرایش قرآن به دست عثمان

40. چه کسى سوره هارا کنارهم گذاشت؟

41. هفت «قرائت» قرآن

42. خرابى هاى متن؟ دیدگاهى شیعى

43. دلائل نبوت

44. حضرت محمد(ص) خاتم پیامبران

45. حضرت محمد(ص) میان پیامبران

46. پیامبرـ پادشاه در مدینه فاضله

47. نبى به عنوان قانونگذار

48. سخن ابن سینا در باب پیامبرى حضرت محمد(ص)

49. سخن ابن میمون پیرامون نبوت

50. موسى یگانه انبیا

51. سخن حضرت محمد(ص) پیرامون موسى و تورات

52. سخنى در باب الهام قرآن

 

2. فهم کتاب هاى مقدس

1. «در ابتدا»: تفسیر کبیر

2. سخن قبالا در باب تورات، جسم و  جان

3. «عمل آفرینش»

4. سخن رَمبان در باب پیدایش

5. یک داستان اسلامى در باب آفرینش

6. هدف الهى از آفرینش

7. بالش یعقوب و نردبان یعقوب و ران یعقوب

8. شیوه میدراشیم

9. تفاسیر فقهى

10. هفت قاعده تفسیرى

11. تعارض میان تفاسیر فقهى و وعظى

12. کتاب هاى مقدس خودشان را تفسیر مى کنند

13. «براى دانستن تورات هفت طریقه وجود دارد»

14. انسانوارگى در کتاب هاى مقدس

15. تأویل ارض موعود

16. لذت هاى فردوس

17. تفسیر عددى

18. حقیقت و مجاز در کتاب مقدس

19. برخوردارى دانشمندان از فیض اندک

20. خلایقى با طبع هاى کُند و خوکرده با محسوسات

21. ابراهیم و ساره به عنوان ماده و صورت

22. گذشته بر آینده پرتو مى افکند

23. تفسیر اخلاقى

24. سخن آگوستین در باب تفسیر مسیحى کتاب مقدس

25. سخن اوریجن در باب معناى سه بعدى کتاب مقدس

26. «دادن پیچ و تاب یونانى به قصه هاى بیگانه»

27. یک تأمل مسیحى پیرامون مزامیر

28. دست کم گرفتن تورات

29. فهم جسمانى و روحانى شریعت موسى

30. سخن عیسى در باب امثال و معانى آنها

31. مثالى از حضرت محمد(ص)

32. شیوه تعلیم رسولان

33. تعلیم مسیحیان در باب خواندن کتاب مقدس

34. تفسیر کاتولیکى کتاب مقدس

35. مسلمان چگونه قرآن را مى فهمد

36. مفسران مسلمان علوم خود را از کجا مى گرفتند؟

37. محکم و متشابه در قرآن

38. معانى ظاهرى و باطنى قرآن

39. سخن غزّالى پیرامون علوم شرعى

40. حقیقت و مجاز

41. تأویل راهى براى رفع تناقضات ظاهرى

 

3. کتاب و سنت

1. «شما چند تورات دارید؟»

2. چیزى که موسى در سینا دریافت کرد

3. شریعت غیرمکتوب، مشخصه قوم اسرائیل

4. نقل شریعت شفاهى

5. فریسیان و سنت شفاهى

6. بحث عیسى و فریسیان در باب شریعت شفاهى

7. تاریخچه اى از سنت

8. میشنا

9. تلمود

10. محافظت از تورات

11. حکم اکثریت ربانیون بر حکم خدا مقدم است

12. تدوین شریعت شفاهى

13. بحث در باب شریعت شفاهى

14. اختلاف یهودیان درباب سنت شفاهى

15. سخن سعدیا پیرامون کتاب مقدس و سنت

16. پاسخ قارئون به سعدیا درباره شریعت شفاهى

17. سنت مکتوب و شفاهى در کلیسا

18. سنت رسولى معیارى براى حقیقت

19. سخن جاحظ درباره مفیدبودن سنت

20. کتاب، سنت و شریعت در اسلام

21. الهامى بودن سنت نبوى

22. انتقال سنت پیامبر

23. سنت غرض آلود و فرقه اى

24. نقد حدیث

25. درجات احادیث

26. اصحاب پیامبر

27. احادیث متعارض

28. مجموعه هاى رسمى

29. یک مجموعه حدیثى کوچک: «اربعین» نَوَوى

 

4. شریعت خدا

1. موسى تورات را دریافت مى کند

2. «عهد در این سخنان است»

3. موسى بر کوه سینا: تحریر قرآن

4. موسى بهترین قانونگذار و قانونش بهترین قانون بود

5. دستورهاى شریعت و فرمان بزرگ

6. تنها یک شریعت بوده و خواهد بود

7. شریعت پس از موسى

8. شریعت چگونه اجرا مى شد

9. تدوین شریعت تورات

10. دو دسته شریعت:عقلانى و وحیانى

11. نظر ابن میمون و آکویناس پیرامون غایت شریعت

12. تمثیل به ختنه

13. قواعدى بدون دلیل

14. ترفندهاى الهى شریعت

15. جرائمو مجازات هاى آنها در تورات

16. جرائم و مجازات هاى آنها در قرآن

17. سخن قرآن پیرامون عدم تعهد یهودیان به شریعت

18. عدم تعهد مسلمانان و مسیحیان به تورات

19. سخن ابن میمون در باب فرزندان جعلى ابراهیم

20. رعایت سبت

21. سبت و هدف انسانى شریعت موسى

22. سخن ابن میمون در باب سبت

23. کوه هایى که به مویى آویخته شده اند: احکام سبت

24. سخن عیسى پیرامون سبت

25. دروازه اى در حصارشریعت:عِروب

26. شریعت تغذیه

27. از تورات تا تفصیل شریعت

28. عیسى و شریعت تغذیه

29. پاک و ناپاک در وجدان مسیحى

30. سخن قرآن و پیامبر در باب شریعت تغذیه

31. «لیکن من به شما مى گویم»

32. قرارداد یا آیین: قضیه طلاق

33. طلاق در شریعت اسلام

 

5. پیمان تازه

1. سخن عیسى پیرامون عمل به شریعت

2. سخن پولس پیرامون تورات، گناه و کفاره

3. سخن ربانیون پیرامون عادل شمرده شدن از طریق شریعت

4. «احکام هرگز نسخ نخواهند شد»

5. سخن آگوستین درباره تمثیل و واقعیت در شریعت

6. شریعت ترس و شریعت محبت

7. مسیحیان درچه زمانى ازعمل به احکام تورات معاف شدند؟

8. اخلاق عهدعتیق در دوران عهدجدید

9. کاهنان و گناه

10. پیرامون طبیعت گناه

11. مجازات ها و آیین هاى توبه

12. قوانین و قوانین شرع

13. استنباط دستورهاى خدا نزد مسلمانان

14. پیرامون اجماع

15. اجتهاد در فقه

16. علم فقه و تکالیف فقهى

17. واجب کفایى

18. تکامل فقه اسلامى

19. مذاهب رسمى

20. پایان دوره پدران

21. نسخ در شریعت اسلامى

22. قضیه زنى که در حال زنا دستگیرشد

23. نمونه اى از نسخ: سنگسار کردن در کتاب و سنت

24. خلافیات

25. استدلال فقهى در باب حرمت شراب

26. روزه ماه رمضان

27. زن حائض

28. یک ارزیابى مسیحى در باب شریعت اسلام

 

6. یک خدا، یک ایمان، یک امّت

1. وحدت و بدعت

2. قانون ایمان

3. قسطنطین شوراى کلیساى جامع را تشکیل مى دهد

4. یک بیان مسیحى باورها: اعتقادنامه

5. شورا چگونه پیگیرى مى شد

6. طرد از کلیساى جامع

7. کلیساى جامع

8. جنگ مقدس بر ضدّ بدعت

9. یهودیان و کلیسا در قرون وسطى

10. «تنها یک کلیساى مقدس جامع و رسولى وجود دارد»

11. اهل کتاب

12. خطاهاى یهودیان

13. هشدار به یهودیان به وسیله انبیاى خودشان

14. تحریف کتاب مقدس به دست یهودیان

15. خطاى مسیحیان

16. مقایسه میان یهودیان و مسیحیان

17. امت اسلامى

18. قرآن عربى

19. اصول پنجگانه اسلام

20. اسلام «جامع»: التزام به سنت

21. یک دیدگاه شیعى در باب امت

22. هشدار پیامبر درباره بدعت

23. ایمان باطل و کفر

24. تکفیر و اعدام مرتدان

25. «وى جبرئیل بود. آمده بود دینتان را به شما بیاموزد»

26. اخلاق در اسلام

27. ایمان و عمل صالح در اسلام

28. زکات و صدقه

29. اسلام رزمنده: جنگ در ماه حرام

30. اصل ششم: جنگ در راه خدا

31. تعالیم پیامبر در باب جنگ مقدس

32. جنگ عادلانه و آدم کشى

33. در دین اکراهى نیست

34. اهل کتاب: جنگ و جزیه

35. راهنماى رفتار مسیحى زیر سایه اسلام

36. قانون مسیحى لباس براى سایر اهل کتاب

 

محتویات جلد سوم

موضوع اصلى این جلد عرفان ادیان ابراهیمى است، ولى در فصل اوّل و دوم آن پیرامون عبادات و مناسک ادیان ابراهیمى بحث شده و در فصل ششم آن مطالبى پیرامون آخرت شناسى (eschatology) آن ادیان آمده است.

 

1. پرستش خدا: معبد و کنیسه

1. آیینى که از سینا مقرر شد

2. خیمه اجتماع

3. مذبح ها

4. قربانى ها

5. معبد سلیمان

6. آیین پرستش در معبد

7. مزامیر عبادى

8. قربانى سلامتى روزانه

9. جشن هاى زیارتى

10. روش هشانا

11. یوم کیپّور

12. بز بلاگردان

13. دستور فصح

14. تأویل فصح

15. نگهدارى معبد

16. امور مالى معبد پس از تبعید

17. قربانى امت ها

18. تغییر موضع در برابر قربانى

19. معبد هیرودیس

20. مَقدس

21. جامعه قُمران به عنوان معبد خدا

22. «رحمت را پسندکردم و نه قربانى را»

23. ماهیت اعمال آیینى به عقیده یهودا هلوى

24. سخن ابن میمون و آکویناس در باب دعا و قربانى

25. آیین عبادى کنیسه

26. شِمَع («بشنو!»)

27. نماز (تفیلا)

28. دوره قرائت کتاب مقدس در کنیسه

29. سِدِرِ فصح عیسى

30. سخن پولس در باب مواد عشاى ربانى

31. عیسى کاهن اعظم جدید

32. فهم مسیحى: قربانى جدید، معبد جدید

33. «قبیله برگزیده و کهانت ملوکانه»

34. معبد مسیحى جدید

35. بت ها و تمثال ها

36. تمثال هاى مسیحیان

37. شمایل شکنى مسیحیان

38. اسلام و تمثال تراشیده

 

2. پرستش خدا: کلیسا و مسجد

1. پرستش نزد نخستین مسیحیان

2. چگونگى پرستش مسیحیان: توضیح براى امت ها

3. مراسم سبت نزد مسیحیان

4. دو آیین عشاى ربانى

5. مراسم پرستش کلمه خدا

6. پنطیکاست در اورشلیم

7. یک نمازنامه شرقى عشاى ربانى

8. مقایسه عبادت

9. «و چون عبادت کنید..».

10. یادآورى نام خدا

11. سماع

12. آیین هاى مقدس

13. یک یادگار مقدس

14. آیین مسیحى شهیدان

15. نماز در اسلام

16. احادیث نبوى در باب نماز

17. واجب شدن اذان براى نماز

18. علو نماز

19. سخن یک فیلسوف مسلمان درباره «فواید» نماز و مناسک

20. نماز جمعه

21. دو عید دینى

22. یک روز مقدس اسلامى: دهم محرم

23. آدم در مکه

24. ابراهیم پایه گذار مناسک مکه

25. حج اسلامى

26. حجة الوداع حضرت محمد(ص)

27. آثار وثنیت و شبهه هاى مسلمانان

28. تعویض، تبدیل و تصعید

 

3. ترک دنیا

1. سخن یهودا هَلِوى در باب ریاضت یهودى

2. رهبانیت یهودى

3. راهبان قُمران

4. پیروى از مسیح

5. تجرد در اناجیل و نوشته هاى پولس

6. تجرد روحانیون

7. تجرد اصیل در کلیساى قدیم

8. یک انسان مقدس مسیحى

9. آنتونى به صحرا مى رود

10. حجره هایى در بیابان

11. پیرقه آبوت به شیوه مسیحى

12. حالات نفس

13. سِنوبیان

14. سخن بازیل در باب برترى حیات جمعى

15. راهبان و کلیساى بزرگ

16. صومعه نشینى به غرب مى رسد

17. سخن بِنِدیکْت پیرامون حیات رهبانى

18. نردبان کمال

19. راهبانى در حال دعا

20. روح فرانسیسکن

21. این جهان و جهان دیگر: موعظه اسلامى

22. سنت عام در زهد

23. ریشه هاى تاریخى تصوف

24. تحول و تأیید

25. ابن خلدون تجربه صوفیان را تحلیل مى کند

26. نگاهى سریع به سنت صوفیان

27. دو زندگینامه خودنوشت صوفیان

28. «رهبانیتى در اسلام نیست»

29. راهبان و صوفیان

30. جوامع صوفیان

31. آیین نامه ها و منشورهاى خانقاه ها

32. زندگى در خانقاه هاى جهان اسلام

 

4. عروج عارفان به سوى خدا

1. «مستدعى آنکه جلال خود را به من بنمایى»

2. رؤیاهاى عرش

3. سفرهاى آسمانى

4. «عمل مِرکبه»

5. غنوصى گرى یهودى: هیکل هاى خدا

6. نام هاى الهى

7. معراج شهودى

8. درک مستقیم خدا

9. تورات قبالیست ها و تورات ربانیون

10. تغییر هیئت عیسى

11. نبوت، جذبه و بدعت

12. از ریاضت کشى تا عرفان

13. دعا و تأمل

14. اوریجن: افلاطونىِ مسیحى در جستوجوى خدا

15. ورود موسى به تاریکى

16. الهیات سلبى دیونیسیوس آریوپاغى

17. تجربه خدا، شرق و غرب

18. عشق ازدواجى و عشق هاى دیگر

19. نور معنوى

20. عیسى، عشاى ربانى و تغییر هیئت

21. چراغ در چراغدان

22. راه عرفان چیست؟

23. سخن جنید درباره توحید خدا و یکى شدن با خدا

24. فناى ذات

25. اتحاد با خدا یکى شدن با خدا نیست

26. «خواست واجد از واحد این است که واحد فقط از آنِ او باشد».

27. «انا الحقّ»

28. شطحیّات

29. چهره در آینه

30. جیلى و انسان کامل

31. ابن خلدون: تحول سنت صوفیان

32. صوفیان و شیعیان

 

5. اندیشیدن درباره خدا

1. تولد فلسفه

2. سخن سعدیا در باب عقل و وحى

3. پیرامون مفید بودن وحى

4. پیرامون لزوم وحى

5. موساى فیلسوف

6. انبیا فیلسوف نیز هستند

7. سخن فیلو در باب حدود الهیات نظرى

8. سخن پولس درباره حکمت جهان و حکمت خدا

9. مسیح و سقراط

10. پدران کلیسا درباره نقش فلسفه یونانى بحث مى کنند

11. غارت کردن مصریان

12. ایمان و معرفت

13. «نمى دانیم که او چه هست، ولى مى دانیم که او چه نیست»

14. پدر و پسر: برخى پیشنهادهاى مقدماتى

15. یک بحث الهیاتى قدیم در حلقه هاى مسیحى

16. تثلیث الهى

17. اثبات تثلیث از کتاب مقدس

18. یک رد یهودى

19. و یک رد اسلامى

20. فیلسوف و ربانى

21. الهیات نزد یهودیان، مسیحیان و مسلمانان

22. سخن ابن خلدون پیرامون ریشه هاى الهیات در اسلام

23. ورود فلسفه به علم کلام

24. نقش محدود علم کلام

25. الهیات براى پارسایى مانند عروض براى شعر است

26. یک موضع بنیادگرایانه: «بلکفه» در مقابل علم کلام

27. سخن اشعرى درباره اتهام بدعت

28. نقص کُشنده الهیات مقدس

29. الهیات عقل گرا

30. سخن فارابى درباره مشیت خدا

31. سخن غزّالى در باب الهیات و اعتقادات اسلامى

32. حقیقت فلسفه

33. علم اخلاق عقلانى و اخلاق وحیانى

34. ابن رشد مى گوید: فقهْ آموزشِ فلسفه را واجب مى داند

35. تحریم یونانیان

36. عرفان عارف و علم متأله

37. نقض ابن عربى بر ابن رشد

 

6. امور پایانى

1. تاریکى زیرین

2. رستاخیز

3. سخن صدوقیان، فریسیان، ربانیون و دیگران درباره آخرت

4. جهنم

5. یک دوزخ اخلاقى

6. رؤیاى اخروى عهد جدید

7. ترسیم نقشه هاویه

8. مذاکره ربانیون در باب جهنم

9. باغ آسمانى

10. علامت زمان ها

11. «کسى آن ساعت را نمى داند»: بازگشت مسیح

12. یک مکاشفه مسیحى

13. دومین بازگشت: سنت اسلامى

14. «مردى از خاندان من»

15. معاد جسمانى

16. تجدید آفرینش

17. پادشاهى هزارساله

18. پولس در آسمان سوم

19. گزارش فرشته از زندگى واپسین

20. هاویه و جهنم

21. هموار کردن دوزخ

22. آغوش ابراهیم

23. مجازات براى تطهیر

24. مَطْهَر

25. موعظه واپسین داورى خدا

26. تعریف آخرت

27. عذاب هاى قبر

28. نمایش معاد جسمانى

29. اعتراض به معاد جسمانى

30. ژاژخایى فلاسفه

31. پایانى براى دوزخ؟

32. رؤیت خدا

 

 



[1]. مترجم فارسى مقدارى از الفاظ و نشانه هاى احترام به قرآن مجید و چهارده معصوم(ع) را به شکل عادى ضمن عبارات درج کرده است.