دیدگاه شکند گمانیگ وزار اثر مردان فرخ اورمزد دادان درباره یهودیت و مسیحیت

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد ایران‌شناسی دانشگاه ساپیِنزای رم و رایزن فرهنگی ایتالیا در ایران

2 استادیار گروه ادیان غیرابراهیمی دانشگاه ادیان ومذاهب

3 دکتری فرهنگ و زبان باستان

چکیده

کتاب شکند گمانیگ وزار، نوشته مردان فرخ پسر اورمزد، از جمله کتاب‌های جدلی و فلسفی پهلوی است که در آن مردان فرخ به رد فرق و ادیان زمان خود، از جمله اسلام، یهودیت، مسیحیت و مانویت پرداخته و سرانجام نتیجه گرفته است که آیین زرتشت از تمام ادیان موجود بهتر است. این کتاب در 16 فصل و به زبان و خط پهلوی بوده که امروزه فقط تحریر پازند و ترجمه سنسکریت از آن به یادگار مانده است. در این مقاله درباره فصل‌های سیزدهم تا پانزدهم کتاب شکند گمانیگ وزار بحث شده است. مردان فرخ در این فصل‌ها از داستان آفرینش تورات و مهیب و ترسناک‌بودن خدای یهود و عقاید مسیحی انتقاد کرده است. نویسنده مقاله با تمرکز بر دو واژه بد‌خوانده‌شده در شکند گمانیگ آنها را دو وام‌واژه، یکی از سریانی و دیگری از یونانی، می‌داند. در پایان، با استفاده از بخش پیشین، منابع مردان فرخ و تاریخ متون مقدس در ایران را بررسی می‌کند.

کلیدواژه‌ها


Brenton, L. C. (1851). The Septuagint with Apocrypha, London: Greek and English.
Cereti, C. G. (2001). La letteratura pahlavi. Introduzione ai testi con riferimenti alla storia degli studi e alla tradizione manoscritta, Milano.
Crone, P. (2012). The Nativist Prophets of Early Islamic Iran, Rural Revolt and Local Zoroastrianism, Cambridge.
Darmesteter, J. (1889). "Textes pehlevis relatives au Judaïsme", Revue des Études Juives, 18, pp. 1-15 and 19, pp. 41-56.
De Menasce, J. (1954). Une apologétique mazdéenne du IXe siècle: Škand-gumānīk vičār, Fribourg en Suisse: La solution décisive des doutes.
De Menasce, J. (1958). Une encyclopédie mazdéenne, Paris: Le Dēnkart.
De Menasce, J. (1969). "Jews and Judaism in the Third Book of the Dēnkard", In: K. R. Cama Oriental Institute Golden Jubilee Volume, pp. 45-48, Bombay.
De Menasce, J. (1973). Le troisièm livre du Dēnkart, Paris.
Dresden, M. J.; Dēnkard. A. (1966). Pahlavi Text. Facsimile Edition of the Manucripts B of the K. R. Cama Oriental Institute Bonbay, Wiesbaden (B).
Gignoux, Ph. (2008). "Le polémiste mazdéen du Škand Gumānīg Wizār", in: Ch. Jullien (ed.), Controverses des Chrétiens dans l'Iran Sassanide. Studia Iranica, Cahier 36, Paris, pp. 59-67.
Gray, L. H. (1907). "The Jews in Pahlavi Literature", in: I. Singer (ed.), The Jewish Encyclopaedia, vol. 9, pp. 462-65, New York and London.
Hoshang Jâmâspji Jâmâsp-Âsânâ & edgar William West (1887). Shikand-Gûmânîk Vijâr. The Pâzand-Sanskrit Text together with a Fragment of the Pahlavi, Bombay (ŠGW).
Mo’in, Mohammad (ed.) (1979). Borhān-e Qāţe’, 5 vols., Tehran (BQ).
Mo'in, Mahammad; Shahidi, Ja'far (1993-1994). Loġatnāme-ye Dehḫoda, 15 vols., Tehran.
Neusner, J. (1963). "A Zoroastrian Critique of Judaism", Journal of the American Oriental Society, 83, 3, pp. 283-94.
Neusner, J. (1966). "Škand Miscellanies", in: Journal of the American Oriental Society 86, 4, pp. 414-16.
Panaino, A. (2000). "Il testo del "Padre Nostro" nell'apologetica mazdaica", In: S. Graziani (ed.), Studi sul Vicino Oriente Antico dedicati alla memoria al Luigi Cagni, pp. 1937-62, Napoli.
Shaked, Sh. (1990). "Zoroastrian Polemics against Jews in the Sasanian and Early Islamic Period", in: Sh. Shaked & A. Netzer, eds., Irano-Judaica II, pp. 83-104, Jerusalem.
Shaked, Sh. (1990a). "Bible iv. Middle Persian Translations of the Bible", in: E. Yarshater (eds.), Encyclopaedia Iranica, vol. 4, pp. 206-207, London and New York.
Shaked, Sh. (2005). "Cosmic Origins and Human Origins in the Iranian Culture Mihen", in: Sh. Shaked (ed.), Genesis and Regeration; Essays on Conceptions of Origins, pp. 210-22, Jerusalem.
Shapira, D. (2001). On Biblical Qoutations in Pahkavi, Henoch XXIII, pp. 175-183.
Sims-Williams, N. (1990). “Bible v. Sogdian Translations of the Bible”, in: E. Yarshater (ed.), Encyclopaedia Iranica, vol. 4, p. 207, London and NewYork.
Sunder Mann, W. (2001). “Das Manichäerkapitel des Škand Gumānīg Wizār in der Darstellung und Deutung Jean de Menasces”, in: Augustine and Manichaeism in the Latin West. Proceedings og the Fribourg-Utrecht Symposium of the International Association of Manichaean Studies (1AMS), pp. 325-37, Leiden.
Thrope, S. (2014). “The Massacre of the Angels: Zoroastrian Anti-Judaism and Islamic Theology”, in: Studia Iranica 43, 1,  pp. 111-128.